Natuurlijk, ik had in een eerdere column al geschreven dat Duitsland in mijn ogen dé favoriet voor de EK overwinning was. En ja, Nederland had tegen Denemarken teleurgesteld, al had het wel de nodige kansen gecreëerd. Maar dat het krachtsverschil tussen Nederland en Duitsland zo schrijnend groot zou zijn, had ik niet verwacht. Verbijsterend.
Naast de clichématige constateringen over instelling en andere abstracte voetbalbegrippen, die overigens niet minder onjuist waren ('Nederland is geen team, Duitsland wel'), kan er ook het nodige worden gezegd over de manier waarop de spelers van het Nederlands elftal tactisch en mentaal acteerden. Er was geen enkel vuur te bekennen. Er werd geen druk op de bal gezet. Sterker nog; de Duitsers kregen op de Nederlandse helft de tijd en ruimte om aan te nemen, de draaien en keren en vervolgens nog een bal de diepte in te spelen. Dit bleek bij uitstek bij de twee tegendoelpunten. Ook centrale verdedigers Badstuber en Hummels kregen echter de grootste kansen, die zij niet in doelpunten konden omzetten maar wel tekenend waren voor de defensie van Oranje.
De gaten in het veld werden te groot. Het gat tussen verdediging en aanval. Het middenveld? Dat was non-existent. Voor de Duitsers was het vervolgens een koud kunstje om de gaten in de defensie bloot te leggen. Zeker wanneer er – met alle respect – 'oudjes' als Joris Mathijsen en Mark van Bommel spelen die de ruimtes niet meer kunnen belopen, blijkt de verdediging gatenkaas. Duitsland speelde niet groots. Wanneer onze Oosterburen iets meer druk hadden gezet en meer lef hadden getoond, had Nederland tegen een zware nederlaag aan kunnen lopen. Een nulletje of vier. Geflatteerd? Geenszins.
De teleurstelling bij mij is groot, dat begrijpt u wel. De zegetocht die het bewind van Bert van Marwijk als bondscoach genoemd mag worden leek jarenlang niet te stoppen. Achteraf gezien zijn er echter al tekenen aan de wand van de teloorgang van het zilveren Oranje. De 5-3 zege tegen Hongarije verliep moeizaam en het aantal tegendoelpunten was te hoog. De nederlaag tegen Zweden en het gelijkspel tegen Zwitserland volgden hierop, evenals de 3-0 nederlaag tegen de Duitsers in november. Hoewel die wedstrijden om des keizers baard gingen, waren deze wedstrijden achteraf bezien signalen van achteruitgang.
Waar is het fout gegaan? Ik denk dat de verversing in de selectie onvoldoende is geweest. Men kan het pure statistiek noemen dat de vice-wereldkampioen vrijwel altijd in de poulefase van het EK sneuvelt, maar ik zie hierin een duidelijke trend. Bondscoaches houden te lang vast aan hun succeselftal van het
WK en rekenen erop dat de spelers zich willen revancheren. Fout. Een elftal heeft voortdurend verversing nodig; iets wat Spanje en Duitsland wel hebben begrepen. Natuurlijk is het achteraf gemakkelijk praten, maar de eerder genoemde Joris Mathijsen en Mark van Bommel hadden geslachtofferd kunnen worden. Overigens had de verversing niet slechts in namen hoeven zitten, maar kan die ook in speelwijze gevonden worden. Rafael van der Vaart als basisspeler leek die verversing ongeveer een jaar geleden te worden, maar dat experiment verliep uiteindelijk onvoldoende bevredigend voor de bondscoach om er staand beleid van te maken. Als Bert van Marwijk niet stopt als bondscoach na dit EK, moet hij dit zich wel gaan beseffen. Alleen dat kan zijn succes laten voortduren.
Deze column lijkt al een klaagzang over een uitgeschakeld Oranje.
We maken echter nog altijd kans op de kwartfinale. Door een ruime zege op de Portugezen zou Nederland via de achterdeur nog de poulefase kunnen overleven. Er lijkt echter een wederopstanding voor nodig om dat te bewerkstelligen. Het elftal was zodanig los zand, dat het ook voor de Portugezen geen moeite hoeft te kosten om het elftal te fileren. Een impuls aan het team lijkt nu wat te laat, dat had eerder moeten gebeuren. Bovendien geloven de spelers er zelf ook nog nauwelijks in. De lichaamstaal na het duel met Duitsland sprak daarover boekdelen.
Ik zie het somber in en verwacht dat Nederland na zondag op het vliegtuig terug kan stappen. Eeuwig zonde, want 2012 was de laatste kans voor deze generatie. Tijd voor een nieuwe impuls op weg naar het WK 2014, dus.
Mart Waterval
