Olivier Plancke
Hans Vanaken ziet de komst van Mark van Bommel helemaal zitten. Toch krijgt de nieuwe bondscoach net rond de sterkhouder van Club Brugge meteen een explosief dossier op zijn bord. De gevoeligheid gaat veel verder dan alleen het sportieve.
LEES OOK: ‘Courtois bezorgt Van Bommel meteen eerste crisis’
Vanaken-tijdbom begint meteen te tikken“Ik heb hem een aantal keren ontmoet toen hij nog coach was van Antwerp. Het is een hele fijne, aimabele man”, vertelde Hans Vanaken over Mark van Bommel in Het Nieuwsblad. “Volgens mij is zijn aanstelling een positief verhaal, al heb ik hem nu nog niet gehoord.” Vanaken ziet vooral voordelen in de komst van de Nederlander.
“Van Bommel is iemand die alles heeft meegemaakt in het voetbal. Hij speelde ook een WK-finale. Als geen ander weet hij hoe het voetbal in elkaar zit.” Toch zal één van de eerste belangrijke beslissingen van Van Bommel net over de toekomst van Vanaken gaan.
De nieuwe bondscoach tekende een contract tot en met het EK 2028. Vanaken wordt eind deze maand 34 en zal tijdens dat toernooi 35 jaar zijn, enkele weken verwijderd van zijn 36ste verjaardag. De vraag is dan ook onvermijdelijk: maakt hij nog deel uit van het nieuwe project of begint Van Bommel meteen aan de verjonging?
Die discussie dook vlak na het WK al op. “Welke bondscoach trekt naar een WK met amper zes middenvelders, van wie dan nog eens de helft bejaard?”, vroeg Frederik De Backer zich scherp af in De Morgen. “Vanaken: bijna 34, De Bruyne: 35, Witsel: 37. Met het oog op het EK 2028 kan Franky Van der Elst zich alvast beginnen warmlopen.”
Ook La Dernière Heure legde na het WK de toekomst van de dertigers bij de Rode Duivels op tafel. De Franstalige krant vroeg zich af of Vanaken, Brandon Mechele, Leandro Trossard en Timothy Castagne hun internationale carrière zouden voortzetten.
Een definitief afscheid leek de krant echter niet waarschijnlijk. Zij hadden op het WK een goed tot zelfs zeer goed niveau gehaald en zouden hun internationale avontuur vermoedelijk willen voortzetten.
Vanaken maakt keuze Van Bommel nóg moeilijker
Op sportief vlak heeft Vanaken weinig reden om zelf te stoppen. Hij kwam op het WK in alle zes de wedstrijden in actie, verzamelde 318 speelminuten en was goed voor één doelpunt en één assist. Na twee groepswedstrijden als invaller kreeg hij tegen Nieuw-Zeeland eindelijk een basisplaats. Vanaken was meteen betrokken bij zeven belangrijke Belgische aanvallen.
In de achtste finale tegen de Verenigde Staten kwam hij opnieuw van de bank. Hij scoorde de belangrijke 1-3 en leverde vervolgens de assist voor Romelu Lukaku. In de kwartfinale tegen Spanje stond hij opnieuw aan de aftrap. Het Belang van Limburg gaf hem voor zijn volledige WK een 7 op 10.
Het contrast met zijn eerdere interlandcarrière kon nauwelijks groter zijn. Onder Roberto Martinez kreeg Vanaken op het EK 2021 amper één minuut en bleef hij tijdens het WK 2022 volledig op de bank. Domenico Tedesco passeerde hem vervolgens twintig interlands op rij. Pas onder Rudi Garcia werd hij op zijn 33ste een volwaardig onderdeel van de Rode Duivels.
Ook bij Club Brugge zijn voorlopig geen tekenen van verval te zien. Vanaken stond na zijn vakantie en amper drie trainingen alweer in de basis. Hij verlengde bovendien zijn contract tot 2028 en maakt er geen geheim van dat hij nog lang wil doorgaan. “Zoveel mogelijk prijzen pakken en alles spelen. Ik doe het nog zó graag”, liet hij eerder optekenen.
Ivan Leko twijfelt evenmin aan zijn niveau. “Hans is voor ons wat Luka Modric voor Real Madrid is”, zei de trainer van Club Brugge in Humo. “En dat wil wat zeggen uit de mond van een Kroaat.”
Vanaken-bom doet taalgrens daveren
Toch zal Van Bommel zijn beslissing niet uitsluitend op basis van leeftijd en prestaties kunnen nemen. Vanaken groeide tijdens het WK ongewild uit tot het middelpunt van een communautaire discussie. In Vlaanderen werd na de moeizame wedstrijden tegen Egypte en Iran massaal om een basisplaats voor de middenvelder geroepen.
Hein Vanhaezebrouck haalde in Het Nieuwsblad zelfs een opvallende uitspraak van Garcia aan. “Vlaanderen roept om Vanaken, maar Wallonië wil Raskin”, zou de toenmalige bondscoach hebben gezegd. “Als coach moet je daar toch zelf geen communautaire zaak van maken? Het is al moeilijk genoeg. Je stelt toch gewoon de beste op?”
Marc Wilmots gooide vervolgens extra olie op het vuur. De voormalige bondscoach verklaarde bij de RTBF dat vooral de Vlaamse pers Vanaken had gepusht. “Énormément”, benadrukte hij. De Standaard stelde na de ruime zege tegen Nieuw-Zeeland vast dat Vanakens prestatie bij de RTBF veel koeler werd onthaald dan bij de Vlaamse media.
Van een eensgezind Wallonië tegen Vanaken was evenwel geen sprake. Anthony Vanden Borre noemde hem bij RTL Sports “een magnifieke speler” en verklaarde openlijk fan te zijn. “Ik kan niet begrijpen dat een speler met zo’n klasse, zo’n attitude en zo’n charisma niet speelt bij de nationale ploeg.” Ook L’Avenir omschreef Vanaken als de ontbrekende schakel van de Rode Duivels.
De discussie ging daardoor al snel niet meer alleen over voetbal. Vanaken werd langs beide kanten van de taalgrens gebruikt als symbool. In Vlaanderen gold hij als de jarenlang miskende sterkhouder van Club Brugge. Aan Franstalige kant ontstond op sommige plaatsen het gevoel dat zijn basisplaats onder druk van de Vlaamse publieke opinie tot stand was gekomen.
Van Bommel belandt in communautair mijnenveld
Net in die gevoelige context neemt Van Bommel het roer over. Ook zijn aanstelling werd meteen door een communautaire bril bekeken. Rudi Garcia, een Fransman die geen Nederlands sprak, moest plaatsmaken voor een Nederlander die voorlopig geen Frans beheerst. Van Bommel werd bovendien aangesteld door Vincent Mannaert, de Vlaamse sportieve baas van de voetbalbond.
Le Soir schreef na het vertrek van Garcia over “een oude communautaire reflex”. Philippe Albert hoopte in dezelfde krant dat de beslissing niets te maken had met Garcia’s nationaliteit, zijn moedertaal of andere taalkundige overwegingen. In een lezersenquête van La Dernière Heure vond negentig procent van de deelnemers Van Bommel niet de juiste opvolger. Zijn gebrek aan kennis van het Frans woog daarbij zwaar door.
Thibaut Courtois wees dat argument van de hand. “Waarom hebben ze daar dan niets van gezegd toen Rudi geen Nederlands kon?”, reageerde hij in Het Laatste Nieuws. “Als spelersgroep zijn we heel flexibel. We luisteren naar de taal van de trainer.”
Van Bommel is ook van plan om Frans te leren. Tijdens eerdere passages in Spanje, Duitsland en Italië maakte hij er telkens een punt van om de lokale taal onder de knie te krijgen. Toch verdwijnt de gevoeligheid daarmee niet meteen. Zijn eerste sportieve keuzes zullen in beide landsdelen aandachtig worden gevolgd.
Elke keuze kan de tijdbom doen ontploffen
Dat maakt het dossier-Vanaken zo gevaarlijk. Beslist Van Bommel om met hem door te gaan richting het EK, dan kan de vraag ontstaan of een bijna 36-jarige middenvelder geen plaats inneemt die voor de toekomst naar een jongere speler moet gaan. Zeker omdat Vanaken op het WK al tegenover de jongere Nicolas Raskin werd geplaatst in het communautaire debat.
Zet Van Bommel hem snel opzij, dan dreigt de reactie in Vlaanderen minstens even fel te worden. Vanaken heeft net zijn beste eindtoernooi achter de rug en toonde dat hij nog altijd een meerwaarde kan zijn. Hem onmiddellijk afschrijven vanwege zijn leeftijd zou moeilijk te rijmen vallen met zijn prestaties bij Club Brugge en de Rode Duivels.
Van Bommel staat bovendien niet bekend als een trainer die ervaren spelers snel aan de kant schuift. Bij Antwerp haalde hij bijzonder veel uit Toby Alderweireld en Vincent Janssen. De Nederlander beoordeelde hen op hun prestaties en leiderschap, niet op hun geboortejaar. Dat kan in het voordeel van Vanaken spelen.
Een garantie tot 2028 kan de middenvelder uiteraard niet krijgen. Van Bommel moet een ploeg bouwen die over twee jaar nog competitief is. Maar Vanaken puur vanwege zijn leeftijd laten vallen, zou evenmin een sportieve keuze zijn.
