De strijd om het Brugse middenveld: Balanta vs Rits

Menig voetbalcoach huivert bij het horen van 'rotatie'. Andere trainers omarmen het. Zoals Philippe Clement, die dit seizoen naar hartelust wissels doorvoert in zijn basiselftal. Aan zijn centrale as verandert hij liever niet te veel. Ruud Vormer, Hans Vanaken, Clinton Mata, Brandon Mechele en Simon Mignolet tellen veruit het meeste aantal speelminuten, maar net onder die categorie van sleutelspelers is het allemaal wat gevarieerder. Centraal op het middenveld liggen Mats Rits en Eder Balanta in de weegschaal. En dat is terecht ook. Het wordt afwachten wie Clement voor de leeuwen gooit in de belangrijke bekerwedstrijd tegen Anderlecht.

De waarde van Rits is altijd al duidelijk geweest. Hij is nooit de grote uitblinker en vaak onzichtbaar, maar o zo regelmatig. Vorig seizoen won hij de concurrentiestrijd met Marvelous Nakamba – momenteel een revelatie bij Aston Villa nota bene. Toen speelde Rits al een meer dan verdienstelijke jaargang op Jan Breydel, en zijn kwaliteiten hebben geen geheimen meer voor de nieuwe technische staf. 

Na het vertrek van Nakamba moest er een nieuwe nummer zes bij. Lang leek dat Victor Wanyama van Tottenham te worden, maar die transfer bleef maar aanslepen. Aan het eind van de zomermercato werd Eder Balanta dan aangekocht. Kostprijs: 2,4 miljoen euro. Op dit moment lijkt Clement nog steeds niet te weten wie nu de beste aanvulling is op het duo Vanaken-Vormer.

“Hij is een fysieke verdedigende middenvelder, die ook als verdediger kan spelen,” lichtte Clement op 2 september de komst van Balanta toe. “Iemand die op twee posities kan spelen, is interessant om je kern te hebben. Zeker omdat we heel drukke maanden tegemoet gaan. Het is onmogelijk dat iedereen alle matchen zal spelen.” Clement loog niet.

Rits telt dit seizoen 980 speelminuten in de Jupiler Pro League en 397 in de Champions League. Balanta heeft een pak minder speeltijd met respectievelijk 571 en 284 minuten. Daarbij moet wel worden gesteld dat Balanta pas aanpikte bij Club Brugge vanaf september. Zonder die voorsprong van Rits zitten beide spelers in dezelfde grootorde der gespeelde minuten. 

Afhankelijk van de vorm van de dag, en uiteraard de tegenstander, wisselt Clement het duo af. Maar wel steeds met oog voor de juiste balans op het middenveld. 

Balanta heeft één groot voordeel op Rits: hij is polyvalent. De Colombiaan kan zowel centraal achterin of als verdedigende middenvelder uit de voeten. Bij River Plate werd hij opgeleid als centrale verdediger, al vroeg werd zijn speelstijl vergeleken met die van de Argentijnse voetballegende Daniel Passarella. Als compliment kan dat wel tellen. Bij Los Millonarios wekte hij op die positie zelfs de interesse van FC Barcelona. Balanta moest in Catalonië de opvolger worden van Carles Puyol maar River Plate vroeg uiteindelijk te veel geld. 

Door talrijke en zware blessures werd zijn stormachtige ontwikkeling sinds 2014 grotendeels afgeremd. Gevoelige spieren, een ernstige knieblessure en een gebroken scheenbeen. In 2016 werd het een andere blauw-rode ploeg, FC Basel. In Zwitserland lanceerde Marcel Koller hem als verdedigende middenvelder. Ook Clement zet Balanta steevast in als middenvelder, en niet als verdediger.

Balanta geniet dus het grote voordeel van de polyvalentie, maar de Colombiaan heeft nog zoveel meer kwaliteiten. Balanta toonde dit seizoen al vlagen van zijn grote talent, maar hij acteert nog niet zo regelmatig zoals Rits dat wel doet. De concurrentiestrijd op het centrale middenveld ligt dus wagenwijd open. En er komen nog heel wat belangrijke wedstrijden aan. 

Puur voetballend is Balanta wellicht iets beter dan Rits, het is een stelling waar menig Clubfan wel mee akkoord zou gaan. Maar voor Clement tellen nog tal van andere zaken mee, zoals loopacties, spelintelligentie, positionering,... En op die vlakken moet Balanta voorlopig nog zijn meerdere erkennen in Rits. Uiteraard heeft Rits meer feeling met de Belgische competitie en het Brugse voetbal, terwijl Balanta nog in zijn aanpassingsperiode zit. 

Op vlak van accurate passing houden beide spelers elkaar nog in evenwicht. Rits en Balanta zijn elkaar waard met 89% aan geslaagde passes, ook qua aantal verstuurde passes steekt geen van beide er bovenuit. Met dit enorm hoog percentage behoren Rits en Balanta allebei tot de top van de Jupiler Pro League. Een belangrijke nuance hierbij is dat Balanta vaak meer risico legt in zijn passes. 

Risico en Rits: beide gaan niet samen. En dat hoeft ook niet. Risicovol spel levert sowieso vaak balverlies op, en dat gebeurt zelden bij Rits. Per 90 minuten raakt Balanta gemiddeld 10 keer de bal kwijt aan zijn tegenstander. Bij Rits is dat slechts 6 keer. De Colombiaan verliest dus dubbel zo vaak de bal als Rits. 

Het is geen statistiek die in het voordeel spreekt van Balanta, maar bij Rits des te meer. De middenvelder is veruit de meest balvaste speler bij Club Brugge, wat al een prestatie op zich is. In de Jupiler Pro League doet enkel de Luikse tandem Samuel Bastien-Gojko Cimirot beter op dat vlak.

De ene nummer zes is de andere niet. Vaak houden coaches van een regista dicht voor de verdediging, één die weinig risico's legt in zijn spel. Een type Rits zeg maar. Dat soort speler is Balanta dus niét. De Colombiaan trekt vaak naar voor, waar hij met zijn fysieke capaciteiten het verschil kan maken. Ook in defensief opzicht dekt Balanta vaak vooruit.

Maar laten we focussen op het opbouwend gedeelte. Balanta telt dubbel zoveel verstuurde dieptepasses als Rits, en die zijn daarnaast nog eens veel efficiënter. De parel uit Bogota realiseert een succes rate van maar liefst 77% in dit moeilijke onderdeel, terwijl dat van Rits amper 16% is. Het verschil in opbouw tussen beide middenvelders is dus enorm groot. 

Ook qua passes op lange afstand onderscheidt Balanta zich moeiteloos van Rits, én van andere Brugse ploegmaats. Sterker nog, Balanta moet in de Jupiler Pro League enkel Sven Kums en Sander Berge voor zich dulden als beste passeur over lange afstanden. Balanta biedt Club Brugge dus enkele belangrijke wapens aan, die zich vooral bevinden in het opbouwend compartiment. 

Zowel Rits als Balanta hebben hun eigen specifieke kwaliteiten en speelstijl, die op hun beurt bepaalde voordelen bieden bij Club Brugge. Maar qua fysieke capaciteiten heeft Balanta toch wel een streepje voor op de ietwat frêle Rits. Toch winnen beide spelers gemiddeld evenveel duels op het veld, met de belangrijke kanttekening dat Balanta wel dubbel zoveel duels aangaat als Rits. Qua importantie per 90 minuten is Balanta toch een stuk gewichtiger dan Rits. Daarbij is Balanta ook een meester in de recuperatie. Met bijna 6 geslaagde intercepties per 90 minuten is hij veruit de grootste defensieve stofzuiger bij Club Brugge. 

Club Brugge speelt centraal op het middenveld doorgaans met drie pionnen. Hans Vanaken, Ruud Vormer en … Mats Rits of Eder Balanta. Die eerste twee zijn uiteraard incontournable, terwijl Rits en Balanta strijden voor de derde plaats in het Brugse hart. Beide spelers hebben hun eigen voordelen en capaciteiten, waardoor de concurrentiestrijd een heel moeilijke en complexe zaak is. Voorlopig is er geen uitgesproken winnaar, en dat zal wellicht ook zo blijven. In de belangrijke bekerwedstrijd tegen Anderlecht zouden wij eerder opteren voor de regelmaat en balvastheid van Rits, tegenover het meer risicovolle spel van Balanta.

Geen van beide werpt zich op als dé onbetwiste basisspeler bij Club Brugge. Mocht je de kwaliteiten van Rits en Balanta kunnen vormen in één speler, dan heb je wel bijna de ideale middenvelder beet. Voor Clement wordt het zaak om voor elke wedstrijd Rits en Balanta af te wegen tegenover elkaar, indachtig met de sterktes en zwaktes van de tegenstander. En dat is ook de beste oplossing voor beide spelers. Zo maken ze allebei veel speelminuten waardoor hun ontwikkeling niet wordt afgeremd en houden ze elkaar scherp. Althans, zonder blessures. Hout vasthouden.