Waarom Vincent Kompany de Johan Cruijff van België is

Vincent Kompany is net 40 jaar geworden en nu al heeft hij als coach Europa weten te ‘veroveren’. Bij Bayern München zijn ze dol op hem, Spaanse en Engelse journalisten zien hem al bij Real Madrid of Manchester City. Kompany is meer en meer de Johan Cruijff van België aan het worden. Dat verdient wat meer uitleg.

Kompany zal het niet graag horen dat we dit schrijven, want zijn respect voor Cruijff is enorm. Als voetballer was de legendarische nummer veertien uiteraard nog van een ander kaliber, maar het gaat ons om de impact van beiden op het voetbal in hun land. Kompany kan voor België worden, wat Cruijff nog altijd is voor Nederland.

LEES OOK: Transfergevecht Bayern: 'Kompany wil hém er wanhopig bij'

Cruijff: impact bij Ajax en FC Barcelona

Cruijff was zijn tijd ver vooruit als voetballer, maar nadien ook als trainer. Cruijff was een liefhebber van technisch verzorgd voetbal. Hij won liever niet, dan wel als het met slecht of afbraakvoetbal was. Het palmares van Cruijff als speler valt niet te vergelijken met dat van Kompany, dat weten we ook. Maar nogmaals, daar gaat het ons niet om in dit artikel.

Cruijff oversteeg Nederland. Hij was een wereldster, zeker toen hij ook bij FC Barcelona de grote man werd. Wat Cruijff zei, dat kreeg wereldwijd weerklank. Net zoals de woorden van Kompany worden opgepikt: van België tot Afrika, tot de Verenigde Staten. Hij legde zelfs José Mourinho het zwijgen op.

Cruijff was iemand met een bepaalde visie. Hij wenste daar ook de verantwoordelijkheid voor te nemen. Mannen in maatpakken moesten hem niets komen zeggen over het spelletje. Daardoor botste het vaak, bij Ajax en FC Barcelona. Dat eindigde twee keer tot zijn ontslag bij de twee clubs. Ze werden er nadien niet beter van. Komt bekend voor, nietwaar?

Bij Barça ontsloeg toenmalig voorzitter Josep Lluís Núñez Cruijff. Nadien volgden er vele jaren van miserie voor de Catalanen. Pas toen Joan Laporta voorzitter werd ging het beter. Cruijff was toen achter de schermen de grote baas: hij maakte La Masia belangrijk en stelde Frank Rijkaard en Pep Guardiola aan. Dat vormt anno 2026 nog steeds de basis van het succes én de speelstijl van FC Barcelona (die hij er eigenlijk als speler al installeerde). Cruijff probeerde ook terug te keren naar Ajax om daar hetzelfde te doen. Maar daar gooiden andere ego’s roet in het eten. Gevolg: de afgelopen 25 jaar is PSV de succesvolste club van Nederland geworden…

Cruijff heeft Guardiola opgeleid. De huidige manager van Manchester City leerde naar eigen zeggen de geheimen van het voetbal dankzij Cruijff. De Catalaan groeide uit tot een van de beste trainers ooit in het voetbal. Het Barça met Lionel Messi, Andrès Iniesta, Xavi & co speelde het beste voetbal ooit. Voetbal zoals het hoort te zijn: de bal willen. Iedereen wordt voetballer vanwege die bal, niet om te rennen, lopen jagen en te rekenen op fouten van de tegenstander. Durven. De rode draad doorheen de carrière van Cruijff én Kompany.

Kompany: held bij Anderlecht en Man City

Kompany leerde heel veel bij van Guardiola en haalde in het verleden ook al terecht aan dat hij al jarenlang in die visie was opgeleid. Bij de jeugd van Anderlecht stond de visie van Neerpede gelijk aan die van Johan Cruijff. Beiden spraken in het verleden over elkaar. Cruijff zei in 2004 het volgende over de jonge Kompany: "We hebben het over een speler met niet enkel enorme voetbalkwaliteiten. De jongen bezit persoonlijkheid, uitstraling en charisma."

Kompany sprak 20 jaar later over hem. “Ik heb natuurlijk veertien jaar in de jeugdopleiding van Anderlecht gezeten. Anderlecht heeft denk ik een hele sterke band met Ajax. Als je altijd in de bus clipjes ziet van Cruijff, dan wordt dat op een gegeven moment een deel van je leven. Ik had het geluk om Johan Cruijff in 2004 te ontmoeten. En ik had ook het geluk om na zijn dood zijn vrouw te ontmoeten. En ik heb haar ook uitgelegd hoe belangrijk hij voor ons was. Dus niet alleen voor de mensen in Barcelona, niet alleen voor de mensen in Amsterdam, maar ook voor spelers over de hele wereld. Dat blijft me natuurlijk altijd bij."

Cruijff is een ‘voetbalheilige bij Ajax en FC Barcelona’, Kompany is dat bij Anderleceht en Manchester City. Hij zette als speler die laatste club mee op de kaart. Man City lag op zijn gat en Kompany maakte de hele opgang (als aanvoerder) van de club mee. Mede daardoor zal hij altijd aanzien worden als een clubheld. Het standbeeld voor het stadion zegt genoeg. Kompany is zo mee het boegbeeld geworden van de overgang van Man City van kleine naar grote club, al weten we ook dat dit vooral kwam dankzij het geld uit de Emiraten. Maar de visie van Cruijff kwam dankzij de inbreng van Guardiola & co wél mee naar Manchester. Sindsdien zijn ze een wereldmacht geworden in het voetbal.

Kompany had net als Cruijff voor Ajax één grote liefde waar alles begon: Anderlecht. Hij keerde terug toen de club helemaal in het puin lag. Kompany installeerde er een visie: die van Neerpede naar de eerste ploeg moest dezelfde zijn. Maar net zoals bij Cruijff, kreeg Kompany te maken met de heren in maatpak. Zij menen vaak veel van voetbal te kennen. Zichzelf overschattend. Kompany kreeg het er van op zijn heupen. Toen de club weer wat op zijn poten stond, had ‘Vince the Prince’ er genoeg van. Ofwel zou hij het sportieve bepalen, ofwel vertrok hij. De maatpakken zagen hun kans: exit Kompany. Net zoals Cruijff bij Ajax. Kompany ging niet mee in hun verhaal. Durven 'neen' zeggen, dat is ook hun sterkte. Sterke persoonlijkheden. 

RSCA sukkelt nog steeds: helpt Kompany?

Anderlecht is vier jaar later nog steeds aan het sukkelen. Ondergetekende vindt de periode van Kompany als coach van Anderlecht wél een succes. Dat hij speler/trainer werd, was geen succes, maar wél een beslissing à la Cruijff. Durven. Nadien werd hij weer speler en daarna alleen coach. RSCA werd weer RSCA, met eigen jeugd en verzorgd voetbal. Met die middelen 4de en 3de worden was simpelweg sterk. Zijn laatste seizoen in Brussel is het beste dat Anderlecht de afgelopen negen jaar heeft gehad… 

De club is dus nog steeds op de dool, maar er is misschien hoop. Voorzitter Michael Verschueren, die samen met Marc Coucke Kompany terughaalde, sprak met de huidige coach van Bayern en er deed al eens een gerucht de ronde dat Kompany mee inspraak zou hebben in het nieuwe beleid. De visie van Kompany wil Anderlecht nu weer door de club laten gaan, liet Verschueren al weten. Zoals Cruijff achter de schermen deed bij Laporta? Nooit officieel een functie in die periode onder Laporta, maar wel de club in de juiste richting sturen?

Ondertussen is Kompany vier jaar nadat hij naar de uitgang geduwd wereldtop als trainer. Hij is op zijn 34ste trainer geworden. Op zijn 40ste kan hij de Champions League winnen. Bayern München speelt momenteel prachtig voetbal. Een Dream Team. Zoals Cruijff FC Barcelona liet dartelen. Het Dream Team van Cruijff won op zijn 45ste de Europacup Cup I (de voorloper van de Champions League). Zijn eerste Europese prijs als coach? Die won hij met Ajax, de Europacup II. Cruijff was toen 40 jaar geworden. In april. Kompany werd… 40 jaar in april.

Frank Arnesen vatte het enkele jaren geleden goed samen. "Vincent heeft de gave om alles verstaanbaar te maken en simpel te doen lijken. Zijn uiteenzetting omtrent zijn plannen met Anderlecht deed me terugdenken aan een analyse van Johan Cruijff, toen hij na zijn periode bij de Washington Diplomats even als adviseur werd ingeschakeld bij Ajax”, zei hij aan De Morgen.

Vincent Kompany is stilaan de grootste voetbalfiguur die België ooit heeft gehad. “Je gaat het pas zien als je het doorhebt", zei Cruijff ooit. Bij sommigen valt de euro nu pas. Kompany is door de inbreng van Guardiola een leerling van Cruijff. Maar hij is in België stilaan aan het worden wat Cruijff voor Nederland was: een prachtig uithangbord voor het België.