Alarmerende wending bij zorgwekkend Antwerp

De resultaten zijn onberispelijk maar het spelniveau zorgwekkend. Frank Vercauteren bouwt meer realisme in bij Antwerp FC en dat resulteert voorlopig in een perfect parcours van 6 op 6. Anderzijds brengt The Great Old het soort voetbal op de mat die eerder wordt verwacht bij een laagvlieger dan bij een Belgische topclub. 

Catenaccio, Tika-Taka, gegenpress, … Het boeit Luciano D'Onofrio allemaal niet zozeer. De drie punten, dié zijn van tel. Over de puntenoogst onder Ivan Leko kon de sportief directeur van Royal Antwerp FC allerminst klagen. De Kroaat haalde dit seizoen gemiddeld 1,77 punt per wedstrijd, en da's een flinke verbetering tegenover de 1,59 gemiddelde puntenoogst onder zijn voorganger Laszlo Bölöni. De Roemeen werkte in zijn periode wel in totaal andere omstandigheden, hij liet The Great Old namelijk evolueren van een promovendus tot een (sub)topclub in de Jupiler Pro League.

Ivan Leko moest de basis onder Laszlo Bölöni verder perfectioneren en de ploeg definitief laten aansluiten met de Belgische voetbaltop. Maar de romantische visie van de Kroaat strookte niet helemaal met het realistische standpunt van Luciano D'Onofrio. De ervaren sportleider leerde de kneepjes van het voetbalvak in Italië, waar hij in Suio Alto het levenslicht zag alvorens te verhuizen naar Luik. 'Licio' keerde na zijn spelerscarrière terug naar Italië en hij ging aan de slag als rechterhand van de gedelegeerd bestuurder van Internazionale. Hij werd er geïndoctrineerd door het Calcio.

Het is dan ook geen verrassing dat het angstzweet meermaals bij uitbrak Luciano D'Onofrio, wanneer de soms naïeve spelopvatting onder Ivan Leko zijn ploeg dure punten kostte. Voor D'Onofrio is de manier waarop minder van tel, maar de drie punten altijd heilig. In die optiek was het vertrek van Leko naar Shanghai SIPG misschien wel een godsgeschenk voor de Italo-Belg. Frank Vercauteren, de opvolger van Leko bij Antwerp, predikt meer realisme en heeft slechts één doel voor ogen: winnen. Een coach waar D'Onofrio op voetbalgebied meer raakvlakken mee heeft dan met Leko. 

De aanstelling van Frank Vercauteren heeft Antwerp FC alvast geen punten gekost. De twee competitiematchen onder zijn leiding, tegen KV Mechelen was Vercauteren niet actief wegens quarantaine, werden telkens gewonnen. 0-1 en 1-0. Goede resultaten met weinig doelpunten, zo'n scoreborden worden eerder in de Italiaanse Serie A verwacht – het zal Luciano D'Onofrio worst wezen. Dit seizoen acteerde Antwerp te wisselvallig onder Ivan Leko, waarop Vercauteren alvast een grote dosis stabiliteit en organisatie in de ploeg pompte. Het was tegen AA Gent en Cercle Brugge soms niet om aan te zien. Maar de resultaten waren er wel. 

De spelopvatting in de eerste matchen onder Frank Vercauteren doen in eerste instantie denken aan de periode onder Laszlo Bölöni. Er is weinig ruimte weggelegd voor individuele ingevingen, hoewel de mogelijkheden en timing daarvoor wel degelijk aanwezig zijn. Het balbezit wordt niet opgeëist en de risico's worden geschuwd. Door een stevige organisatie en terend op dat ene foutje bij de tegenstander slaagde Vercauteren er wel in om 6 op 6 te behalen. Maar het zou een misvatting zijn om Vercauteren te omschrijven als een defensieve coach. Net zoals Hein Vanhaezebrouck bij AA Gent, wil hij namelijk eerst een organisatie op poten zetten om daarna te finetunen.

Het contrast met zijn aanvallend geïnspireerde voorganger Ivan Leko is vandaag dus enorm groot, maar Frank Vercauteren haalde reeds zelf aan dat er op het offensief vlak progressie moet geboekt worden. Zo vroeg de coach tijdens de rust van beide wedstrijden aan zijn ploeg dat er aanvallend toch wat meer mag gebracht worden. Na de match tegen Cercle Brugge gaf Vercauteren ruiterlijk toe aan de pers dat er naar evenwicht wordt gezocht. “Dat er aan ons doel weinig doelkansen waren, vond ik heel goed. Aan het doel van Cercle waren het er echter ook te weinig, dat weet ik. Maar je moet ook kijken naar de kwaliteit die aanwezig is.”

Hoewel er dus niets valt op te merken aan de prima resultaten onder Frank Vercauteren, is Antwerp FC onder zijn leiding wel érg afwezig op het offensief gebied. Zo schoot de ploeg in de voorbije twee wedstrijden amper twee keer op het doel van de tegenstander, maar beide doelgerichte pogingen resulteerden uiteindelijk wél in twee gescoorde doelpunten. En die leverden ook nog eens rechtstreeks de overwinning op. Bij zo'n aanpak is er ook een grote factor geluk nodig, en daar kan je niet altijd blijven op teren. Het is dan ook onrealistisch om te geloven dat zo'n benadering zal blijven renderen op de lange termijn.

Onder Frank Vercauteren haalt Antwerp per wedstrijd momenteel dus een gemiddelde van één gescoord doelpunt, terwijl die frequentie onder Ivan Leko bijna dubbel zo hoog lag (1,7). 't Is dan ook niet vreemd dat Antwerp vandaag ook de helft minder doelpogingen afvuurt richting het doel van de tegenstander: bijna 13 onder Leko tegenover 6 onder Vercauteren. Die lijn trekt zich logischerwijze ook door in de aangegane offensieve acties, waarvan er onder Vercauteren voorlopig 18 procent minder werden genoteerd. De spelers van Antwerp FC duiken zelfs 40 procent minder op in de zestien meter van de tegenstander. 't Zijn toch cijfers die niet meteen geassocieerd kunnen worden met een Belgische topclub.

Onder Frank Vercauteren nam de offensieve aanwezigheid van Antwerp dus een flinke terugval en dat vertaalt zich bijgevolg ook in de dominantie van de ploeg. Het balbezit daalde van 53 procent naar 44 procent, een gemiddelde waar in de Jupiler Pro League enkel Moeskroen (42,6 procent) en OH Leuven (42,4 procent) nog lager scoren. Daarnaast nam het aantal verstuurde passes af van 474 stuks per wedstrijd naar 294, en dat is echt wel een onhoudbaar gemiddelde om staande te houden. Geen enkele ploeg in 1A distribueerde namelijk nog minder dan die 294 passes per wedstrijd.

Omdat Antwerp anticipeert op een misstap bij de tegenstander, geeft de ploeg telkens het initiatief aan de tegenstander. Tegen zoekende opponenten zoals AA Gent en Cercle Brugge resulteerde dat in een troosteloos schouwspel met een heel erg laag tempo. Waar Antwerp onder Ivan Leko steeds een hoge pressing voerde, om zo snel mogelijk de bal te veroveren, ligt die druk onder Frank Vercauteren een pak lager. Het aantal toegestane passes bij de tegenstander nam gevoelig toe van 13 stuks naar 18. Geen enkel ander team in 1A laat vandaag zo'n laag tempo toe. 

Bouwen vraagt tijd. Frank Vercauteren legt momenteel de fundamenten voor een stevige basis, en tegelijk haalt hij uitstekende resultaten. Het werk van een echte vakman. De geroutineerde coach beseft als geen ander dat de huidige extreme behouden speelstijl van Antwerp FC onhoudbaar wordt op de middellange termijn. Zolang de resultaten blijven meezitten, is er echter geen vuiltje aan de lucht. Maar de ploeg zal zich op offensief vlak uiteraard meer moeten profileren. 

Da's ook noodzakelijk, want op het vlak van spelniveau heeft Antwerp meer weg van een laagvlieger dan een Belgische topclub. Aan Vercauteren om stelselmatig meer offensieve nuances aan te brengen, want het is duidelijk dat er op korte termijn al een erg goede structuur op poten staat. Zaterdag wacht KV Oostende als eerstvolgende tegenstander, een ploeg die veruit het hoogste tempo haalt en druk zet in de Jupiler Pro League. Dat belooft.